Η ιστορία
Η ιστορία του Τρωικού Πολέμου εν συντομία
Ο Τρωικός Πόλεμος εν συντομία: το χρυσό μήλο, η Ελένη, ο Αχιλλέας, ο Έκτορας και ο Δούρειος Ίππος, με όσα λένε οι αρχαίες πηγές και όσα παραλείπουν.
Κάντε κράτηση για το Troy στο Viator ↗Ο πόλεμος σε μία παράγραφο
Η Wikipedia περιγράφει τον Τρωικό Πόλεμο ως μια θρυλική σύγκρουση της ελληνικής μυθολογίας, που τοποθετείται στον 13ο ή στις αρχές του 12ου αιώνα π.Χ. Οι Έλληνες, τους οποίους τα ποιήματα αποκαλούν Αχαιούς, πολέμησαν την πόλη της Τροίας αφού ο Πάρης, ένας Τρώας πρίγκιπας, πήρε την Ελένη από τον σύζυγό της Μενέλαο, βασιλιά της Σπάρτης. Ο αδελφός του Μενελάου, ο Αγαμέμνων, ηγήθηκε της εκστρατείας και πολιόρκησε την πόλη για δέκα χρόνια. Μετά τον θάνατο πολλών ηρώων, η πόλη έπεσε με τέχνασμα. Κανένα μεμονωμένο αρχαίο κείμενο δεν αφηγείται ολόκληρη την ιστορία· αυτή συντίθεται από πολλά ποιήματα και μεταγενέστερους συγγραφείς.
Ένα χρυσό μήλο και τρεις θεές
Ο μύθος ξεκινά πριν από τον πόλεμο, με έναν γάμο. Η Έρις, θεά της διχόνοιας, έμεινε εκτός λίστας καλεσμένων και πέταξε ένα χρυσό μήλο ως έπαθλο για την ομορφότερη. Η Ήρα, η Αθηνά και η Αφροδίτη το διεκδίκησαν η καθεμία, και ο Δίας όρισε τον Πάρη ως κριτή. Κάθε θεά πρόσφερε ένα δώρο, και η Αφροδίτη πρόσφερε την ομορφότερη θνητή γυναίκα, την Ελένη της Σπάρτης. Ο Πάρης της έδωσε το μήλο. Η Wikipedia σημειώνει ότι η Ιλιάδα υπαινίσσεται την κρίση μόνο σύντομα, και μια πληρέστερη αφήγηση εμφανίστηκε στα Κύπρια, ένα χαμένο ποίημα από το οποίο σώζονται μόνο αποσπάσματα και μια σύνοψη.
Ο Αχιλλέας και η διαμάχη
Η Ιλιάδα δεν αφηγείται ολόκληρο τον πόλεμο. Εστιάζει σε ένα σύντομο διάστημα του τελευταίου έτους και στη μήνι του Αχιλλέα, από τη διαμάχη του με τον Αγαμέμνονα έως τον φόνο του Έκτορα. Ο Αγαμέμνονας πήρε τη Βρισηίδα, μια αιχμάλωτη που ανήκε στον Αχιλλέα, και ο Αχιλλέας αποσύρθηκε από τη μάχη θυμωμένος. Ο σύντροφός του Πάτροκλος πολέμησε στη θέση του, φορώντας την πανοπλία του, και σκοτώθηκε από τον Έκτορα. Αυτή η απώλεια έφερε τον Αχιλλέα πίσω στη μάχη. Το ποίημα αποδίδεται παραδοσιακά στον Όμηρο και χωρίζεται σε είκοσι τέσσερα βιβλία.
Ο Έκτορας, ο Τρώας πρωταθλητής
Ο Έκτορας είναι ο πρωτότοκος γιος του βασιλιά Πριάμου και της βασίλισσας Εκάβης, και ο αρχηγός του τρωικού στρατού. Η Wikipedia τον χαρακτηρίζει τον μεγαλύτερο πολεμιστή της Τροίας. Είναι παντρεμένος με την Ανδρομάχη, και ο γιος τους είναι ο Αστυάναξ. Ο Αχιλλέας τον σκοτώνει σε μονομαχία έξω από τις πύλες της πόλης και σέρνει το σώμα του πίσω από ένα άρμα. Στη συνέχεια ο Πρίαμος εξαγοράζει το σώμα, και οι τελευταίοι στίχοι της Ιλιάδας αφιερώνονται στην κηδεία του Έκτορα. Πολλοί αναγνώστες διαπιστώνουν ότι το ποίημα τελειώνει τιμώντας τον άνδρα που σκότωσαν οι Έλληνες, γι' αυτό η επιλογή πλευράς σε μια παράσταση όπως το Troy είναι δυσκολότερη απ' ό,τι φαίνεται.
Ο ξύλινος ίππος
Ο ίππος είναι η πιο γνωστή εικόνα του πολέμου, και δεν βρίσκεται στην Ιλιάδα. Η Wikipedia αναφέρει ότι η Οδύσσεια τον μνημονεύει σύντομα, ως τον ξύλινο ίππο που κατασκεύασε ο Επειός με τη βοήθεια της Αθηνάς, και ότι η Αινειάδα του Βιργιλίου δίνει την πιο λεπτομερή αφήγηση. Στον Βιργίλιο, οι Έλληνες χτίζουν έναν τεράστιο ίππο μετά από μια άκαρπη δεκαετή πολιορκία. Ο Σίνων πείθει τους Τρώες ότι είναι προσφορά στην Αθηνά, ο ιερέας Λαοκόων προειδοποιεί εναντίον του, και η προειδοποίηση της Κασσάνδρας περνά ανεκμετάλλευτη. Η φράση για τον φόβο των Ελλήνων ακόμη και όταν φέρνουν δώρα είναι του Λαοκόωντος.
Η Κρήτη στην ιστορία
Η Κρήτη έχει τη θέση της στον μύθο. Η Wikipedia περιγράφει τον Ιδομενέα ως Κρητικό βασιλιά και αρχηγό που οδήγησε τα κρητικά στρατεύματα στον Τρωικό Πόλεμο με ογδόντα μαύρα πλοία, και στην Ιλιάδα συγκαταλέγεται στην πρώτη τάξη των Ελλήνων στρατηγών. Μια μεταγενέστερη παράδοση λέει ότι μια καταιγίδα χτύπησε το πλοίο του στον δρόμο της επιστροφής και ότι οι Κρήτες τον έστειλαν στην εξορία. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο μια παράσταση για τον Τρωικό Πόλεμο στην Κρήτη δεν είναι τόσο μακριά από το σπίτι όσο ακούγεται: το νησί έστειλε τον δικό του βασιλιά στον πόλεμο.
Μύθος, ποίημα και ιστορία
Η Wikipedia αναφέρει ότι η ιστορικότητα του Τρωικού Πολέμου παραμένει ανοιχτό ζήτημα και ότι πολλοί μελετητές πιστεύουν πως υπάρχει ιστορικός πυρήνας στην αφήγηση. Οι ανασκαφές στο Χισαρλίκ της σύγχρονης Τουρκίας στηρίζουν τον ισχυρισμό ότι η Τροία βρισκόταν εκεί, άποψη που πλέον αποδέχονται οι περισσότεροι μελετητές. Η σύνθεση της Ιλιάδας τοποθετείται κυρίως στα τέλη του όγδοου αιώνα π.Χ. Ο αμφορέας της Μυκόνου, ένα αγγείο αποθήκευσης περίπου του 675 π.Χ., είναι ένα από τα αρχαιότερα αντικείμενα που απεικονίζουν τον ξύλινο ίππο, οπότε η ιστορία ζωγραφιζόταν ήδη μέσα σε περίπου έναν αιώνα από το ποίημα.
Σε ποιους δεν απευθύνεται
Ο παρών οδηγός είναι μια σύνοψη, όχι λίστα αναγνωσμάτων. Αν θέλετε την ίδια την Ιλιάδα, διαβάστε μια μετάφραση· τελειώνει με την κηδεία του Έκτορα, όχι με την άλωση της Τροίας. Και αν ελπίζετε ότι ένα δείπνο με παράσταση θα σκηνοθετήσει κάθε επεισόδιο που αναφέρεται εδώ, προσαρμόστε τις προσδοκίες σας. Μια παράσταση επιλέγει τις σκηνές της, και οι σελίδες της ίδιας της παραγωγής περιγράφουν ήρωες, θεούς και θεές, μια επιλογή ανάμεσα σε Έλληνες και Τρώες, και αγώνες — όχι κατάλογο σκηνών.
Πηγές